Hemoroid (basur), rektum ve anüs çevresindeki toplardamarların şişmesi ve genişlemesi sonucu oluşan yaygın bir sağlık problemidir.

Hemoroid; uzun süreli kabızlık, aşırı ıkınma, düşük lifli beslenme, obezite, gebelik gibi faktörlerle tetiklenebilir. Uzun süre oturmak ya da ağır kaldırmak gibi günlük alışkanlıklar da hemoroid gelişiminde önemli rol oynar.

Bazı hastalarda hem iç hem de dış hemoroid birlikte bulunabilir ve bu da şikâyetlerin şiddetini arttırabilir. Tedavi edilmeyen hemoroid, zamanla anal bölgede çatlaklar (fissür) veya iltihaplanmalar oluşturabilir.

Şiddetli ağrı, sürekli kanama veya makatta sarkma gibi belirtiler yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden bir genel cerrahi uzmanına başvurmaları önerilir. Genel cerrahlar, hemoroidin evresini ve türünü değerlendirerek ilaç tedavisi veya cerrahi müdahale gibi en uygun tedavi yöntemini planlar.

Hemoroid (Basur) Türleri Nelerdir?

Basur olarak da bilinen hemoroid, rektum ve anüs çevresindeki damarların genişleyip şişmesi sonucu oluşan yaygın bir rahatsızlıktır. Hemoroidler, bulundukları konuma ve belirtilerine göre farklı türlere ayrılır. Hemoroid türlerini doğru şekilde ayırt etmek, uygun tedavi yöntemine karar vermek açısından büyük önem taşır.
 

İç Hemoroid

 
İç hemoroidler, rektumun derinliklerinde yer alır ve genellikle gözle görülmez veya dışarıdan hissedilmez. Bu bölgede ağrıya duyarlı sinir uçları az olduğu için iç hemoroidler çoğunlukla ağrısızdır. Ancak dışkılama sırasında taze kırmızı renkte kanama görülmesi iç hemoroidin tipik belirtisidir.

İç hemoroidler kendi içinde dört evreye ayrılır:

Birinci Evre: Hemoroid henüz küçük boyuttadır, belirti vermez veya hafif kanama yapabilir.

İkinci Evre: Dışkılama sırasında hemoroid anüsten dışarı çıkar fakat kendiliğinden geri çekilir.

Üçüncü Evre: Hemoroid dışkılama sırasında dışarı sarkar ve manuel olarak içeri itilebilir.

Dördüncü Evre: Hemoroid sürekli dışarıda kalır ve manuel müdahale ile de içeri alınamaz. Genellikle cerrahi tedavi gerekir.

Başlangıç evrelerinde hemoroid kremi, sıcak su banyoları ve yaşam tarzı değişiklikleri ile rahatlama sağlanabilirken ileri evre hemoroid cerrahi müdahale gerekebilir.

 

                            

Prolapsus (Sarkmış) Hemoroid

 
Prolapsus hemoroid, iç hemoroidin ileri evresidir ve rektum içindeki damarların anüsten dışarı sarkması ile karakterizedir. Tuvaletten sonra anüs dışına çıkan bu damarlar, hastada ağrı, kaşıntı ve hijyen problemlerine yol açabilir. Prolapsus hemoroidler genellikle üçüncü ve dördüncü evre iç hemoroidler olarak sınıflandırılır ve sıklıkla cerrahi müdahale gerektirir.

 

Dış Hemoroid

 
Dış hemoroidler, anüs çevresindeki derinin hemen altında oluşan şişmiş damarlardır. Gözle görülebilir ve elle hissedilebilir. Genellikle ağrı, kaşıntı, şişlik ve bazen kanama ile belirti verebilir.

Dış hemoroidler zamanla tromboze hemoroid halini alabilir. Tromboze hemoroidde dış hemoroidin içinde bir kan pıhtısı oluşur ve bu durum hemoroidin şiddetli ağrıya, şişkinliğe ve morumsu-mavi renge dönüşmesine neden olur. Tromboze hemoroid genellikle acil müdahale gerektirir ve bazen küçük bir cerrahi işlemle pıhtının boşaltılması gerekebilir.

Hemoroid (Basur) Neden Olur?

Hemoroid, rektum ve anüs çevresindeki damarların aşırı baskı nedeniyle şişmesiyle oluşur. En sık görülen nedenler arasında kronik kabızlık, aşırı ıkınma, uzun süre oturma, hamilelik ve obezite bulunur. Düşük lifli beslenme ve yetersiz su tüketimi bağırsak hareketlerini zorlaştırarak kabızlığa ve dolayısıyla da hemoroid gelişimine yol açabilir. Ayrıca ağır kaldırmak veya karın içi basıncı artıran diğer aktiviteler de hemoroid riskini artırır. Özellikle kronik kabızlık hem basur hem de fissür oluşumunda önemli bir etkendir.

Hemoroid (Basur) Belirtileri Nelerdir?

Basur, rektum ve anüs çevresindeki damarların genişlemesi sonucu ortaya çıkan ve genellikle kanama, şişlik, kaşıntı gibi belirtilerle kendini gösteren bir rahatsızlıktır. Basur, dört evrede ilerler ve her evrede belirtiler şiddetlenerek devam eder.

Özellikle dışkılama sırasında kanama ve makat çevresinde ele gelen şişlik en sık görülen şikâyetler arasındadır. İleri evrelerde ağrı, akıntı ve sızlama gibi bulgular da eklenir.
Hemoroid hastalarında görülen başlıca belirtiler şunlardır:

·         Makatta veya dışkıda parlak kırmızı renkte kanama
·         Makatta ele gelen şişlik veya kitle
·         Anüs bölgesinde kaşıntı ve ıslaklık hissi
·         İleri evrelerde ağrı ve sızlama
·         Dışkılama sırasında zorlanmayla artan kanama

Bu belirtilerle başvuran hastalarda anal fissür, perianal fistül ve tromboz gibi diğer makat hastalıkları da ayırt edilmelidir. Doğru tanı ve tedavi için bir genel cerrahi uzmanına başvurmak önemlidir.

Basur (Hemoroid) Tanısı Nasıl Konulur?

Hemoroid tanısı, öncelikle hastanın şikâyetlerinin dinlenmesi ve fizik muayene ile başlar. Genel cerrahi uzmanı, anüs ve rektum çevresini gözlemler ve şişlik, tahriş ya da kanama belirtilerini kontrol eder. Genç hastalarda yapılan anal muayene çoğu zaman tanı için yeterli olurken rektal kanama şikâyeti olanlarda rektoskopi gibi ileri incelemeler önerilir.

Dijital rektal muayenede doktor eldivenli bir parmakla rektum içine girerek kas tonusu, şişlik ve hassasiyet gibi bulguları değerlendirir. Gerekirse anoskopi, rektoskopi veya sigmoidoskopi gibi yöntemlerle anal kanal ve alt rektum daha ayrıntılı incelenir.

Özellikle 40 yaş ve üzeri hastalarda hemoroid tespit edilse bile altta yatan olası bir kalın bağırsak tümörünü dışlamak için kolonoskopi yapılabilir.

                                    

Basura Ne İyi Gelir?

Hemoroid semptomlarını hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmak için çeşitli yöntemler kullanılabilir. Tedavi seçenekleri evde doğal yöntemlerden ilaç kullanımına, ileri vakalarda ise cerrahi müdahalelere kadar uzanabilir. Özellikle erken evrede alınacak basit önlemler, basur şikâyetlerini büyük ölçüde azaltabilir.

Basura iyi gelen başlıca yöntemler şunlardır:

Ilık su ile oturma banyosu yapmak (günde birkaç kez, 10–20 dakika arası)
Bol su içmek ve vücudu susuz bırakmamak
Soğuk kompres uygulayarak şişlik ve ağrıyı hafifletmek
Lif açısından zengin sebze, meyve ve tam tahıllı ürünler tüketmek
Düzenli hafif egzersizler yaparak bağırsak hareketlerini desteklemek
Tuvalette uzun süre kalmaktan kaçınmak ve dışkılarken aşırı ıkınmamak
Stereoid içeren hemoroid kremi veya fitilleri kullanmak (doktor önerisiyle)
Ağır yük kaldırmaktan ve aşırı fiziksel zorlanmadan kaçınmak

Hemoroid Nasıl Tedavi Edilir?

Basur tedavisinde hastalığın evresi belirleyicidir. Birinci ve ikinci evrede ilaç tedavisi, hemoroid kremi, fitil ve ağızdan alınan ilaçlar ile yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. İleri evrelerde ya da ilaç tedavisine yanıt alınamayan durumlarda cerrahi yöntemler kullanılabilir.

Basur memesi dışarı sarkmış hastalarda cerrahi müdahale ile şişlik çıkarılır veya stapler yöntemiyle eski yerine asılır. Band ligasyonu, skleroterapi, lazer ve radyofrekans gibi cerrahi dışı tedaviler de uygulanabilir. 

Lazer hemoroidopeksi yönteminde hemoroid paketleri kesilmeden, damarlar özel bir lazer cihazı ile kontrollü olarak yakılarak küçültülür. Bu cihaz, ısıyı sadece hedef damara ileterek çevre dokulara zarar vermeden çalışır ve böylece iyileşme süreci klasik yöntemlere göre daha konforlu olur. 

Minimal invaziv olması sayesinde hasta aynı gün taburcu edilebilir ve çoğu zaman günlük yaşantısına kısa sürede dönebilir. Gelişmiş lazer teknolojisi, hassas müdahale imkânı sunarak komplikasyon riskini azaltır ancak işlem, alanında uzman doktorlar tarafından yapılmalıdır. Bu yöntem hızlı iyileşme sağlasa da maliyeti klasik tekniklere göre daha yüksektir.

Basur Ameliyatı Sonrası Nelerden Kaçınmalı?

Hemoroid ameliyatı sonrası iyileşme sürecini hızlandırmak ve komplikasyonları önlemek için hastaların bazı önemli noktalara dikkat etmesi gerekir. Özellikle ilk birkaç hafta, ameliyat bölgesinin korunması ve tahrişin önlenmesi büyük önem taşır. Yanlış alışkanlıklar hem iyileşmeyi geciktirebilir hem de ağrı, kanama veya enfeksiyon gibi sorunlara yol açabilir.

Basur ameliyatı sonrası kaçınılması gerekenler:

·         Kabız kalmamak
·         Ağır kaldırmamak
·         Baharatlı ve yağlı yiyeceklerden uzak durmak
·         Tuvalette aşırı ıkınmaktan kaçınmak

Ayrıca ameliyat sonrası dönemde anal bölge hijyenine dikkat etmek, fissür iltihaplanması ve enfeksiyon riskini azaltmak için çok önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Fissür nedir?

Fissür, anüs bölgesinde oluşan küçük yırtık ya da çatlaklardır. Genellikle dışkılama sırasında ağrıya ve kanamaya neden olur.

Fissür için hangi doktora gidilir?

Fissür tedavisi için genel cerrahi uzmanına veya proktoloji (makat hastalıkları) uzmanına başvurulmalıdır.

Basur fissür tedavisi nasıl yapılır?

Fissür tedavisi genellikle sıcak su oturma banyosu, ilaç tedavisi ve uygun bir diyetle yapılır. İleri vakalarda cerrahi müdahale gerekebilir.

Fissür iltihaplanması nedir?

Anal fissür iltihaplandığında ağrı, şişlik ve iltihaplı akıntı oluşabilir. Bu durumda mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Fissür kaşıntısına ne iyi gelir?

Sıcak su banyosu, hijyenik temizlik ve kaşıntıyı hafifleten kremler etkili olur. Gerektiğinde doktor önerisiyle ilaç kullanılabilir.

 

 
 

Gönder