Astım Belirtileri Nelerdir?

Astımın belirtileri kişiye ve hastalığın şiddetine göre değişebilir. En sık görülen astım belirtileri şunlardır:
 
Nefes darlığı: Özellikle efor sırasında veya geceleri artar.

Öksürük: En önemli şikâyetlerden biridir. Özellikle astım gece öksürüğü hastayı uykudan uyandırabilir. Bazı kişilerde tek belirti sürekli astım öksürüğü olabilir.

Göğüste sıkışma ve ağrı: Astım daralması sırasında göğüste baskı hissedilir.

Hırıltılı solunum: Nefes alıp verirken ıslık sesi çıkmasıdır.

Astım bronşit belirtileri: Tekrarlayan bronşit atakları gibi seyredebilir.
 
Astım belirtileri genellikle ataklar halinde gelir. Bu nedenle astım atağı esnasında nefes darlığı çok daha belirgin hale gelir.

Astım Neden Olur?

Astımın nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.
 
Genetik yatkınlık: Ailesinde astım ya da alerjik hastalıklar olan kişilerde daha sık görülür.

Bağışıklık sistemi: Çocuklukta geçirilen solunum yolu enfeksiyonları bağışıklık sistemini etkileyerek astıma zemin hazırlayabilir.

Çevresel faktörler: Hava kirliliği, sigara dumanı, ev tozu ve kimyasallar astım gelişimine katkıda bulunabilir.

Astımı Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

Astım hastalığının seyrini kötüleştiren ya da birdenbire atağı başlatan pek çok tetikleyici vardır. Bunların başında polen, ev tozu akarları, küf mantarları ve hayvan tüyü gibi alerjenler gelir. Özellikle bahar aylarında polenlerin yoğun olduğu dönemlerde astım belirtilerinin artması çok sık görülen bir durumdur. Bunun dışında soğuk hava ve ani hava değişiklikleri de solunum yollarında daralmaya yol açarak astımı tetikleyebilir. Sigara dumanı, hava kirliliği ve parfüm gibi keskin kokular ise hastaların günlük yaşamını zorlaştıran diğer önemli etkenlerdir.
 
Bunların yanı sıra yoğun egzersiz, solunum yolu enfeksiyonları ve stres de astım ataklarını tetikleyebilir. Özellikle kontrolsüz yapılan ağır sporlar nefes darlığını artırırken, stres ve yoğun duygusal dalgalanmalar da astım daralmasına neden olabilir.
 
Sık karşılaşılan tetikleyiciler arasında şunları sayabiliriz:
 
·         Polen, ev tozu, küf mantarı, hayvan tüyü
·         Sigara dumanı ve kirli hava
·         Ani ısı değişiklikleri ve soğuk hava
·         Enfeksiyonlar, stres ve yoğun egzersiz
 
Astım atağı yaşayan pek çok kişi “astım daralmasına ne iyi gelir?” sorusunu merak eder. Böyle bir durumda ilk yapılması gereken, doktorun önerdiği astım fısfısı ilaçlarını hemen kullanmaktır. Eğer mümkünse temiz havaya çıkmak, tetikleyici ortamdan uzaklaşmak ve rahat bir pozisyonda oturmak da nefesin kontrol altına alınmasına yardımcı olur.

Astım Türleri Nelerdir?

Astım farklı şekillerde karşımıza çıkabilir ve her bir türün kendine özgü tetikleyicileri vardır. En sık görülen türlerden biri alerjik astım olup polen, ev tozu, küf mantarı ve hayvan tüyü gibi alerjenlerle ortaya çıkar. Çocukluk çağında başlayan astımların büyük bir kısmı bu gruba girer.
 
Bir diğer tür olan egzersize bağlı astım ise özellikle spor sırasında ya da sonrasında nefes darlığı ve öksürükle kendini gösterir.
 
Astımın bir başka çeşidi de gece astımıdır. Bu durumda belirtiler özellikle geceleri artar ve kişiyi uykudan uyandıran şiddetli öksürük görülebilir.
 
Mesleki astım ise kimyasal maddelere, toza veya dumanlı ortama maruz kalan iş gruplarında sıkça rastlanan bir türdür.
 
Ayrıca astım bronşit adı verilen, kronik bronşit benzeri belirtilerle seyreden bir form da bulunmaktadır.
 
Astım Tanısı ve Uygulanan Testler
 
Astım tanısı konulurken en önemli adım hastanın ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmesidir. Bir astım doktoru, yani Göğüs doktoru, öncelikle hastanın öyküsünü dinler. Özellikle gece öksürüğü, nefes darlığı, göğüste sıkışma ve hırıltılı solunum gibi şikâyetlerin hangi sıklıkla yaşandığı detaylıca sorgulanır. Daha sonra fizik muayene yapılır ve hastanın solunum sesleri dinlenir.
 
Tanının kesinleşmesi için bazı testlerden de yararlanılır. En sık kullanılan yöntemlerin başında solunum fonksiyon testleri gelir. Bu testlerle akciğer kapasitesi ölçülerek bronşlardaki daralmanın derecesi belirlenir. Alerjik astım şüphesi olan hastalarda alerji testleri yapılarak hangi maddelere karşı duyarlılık bulunduğu saptanır. Gerektiğinde göğüs röntgeni veya daha ileri tetkikler de tanıya destek olmak için kullanılabilir.
 

 Astım Nasıl Tedavi Edilir?

 
Astım tamamen ortadan kaldırılabilen bir hastalık değildir ancak düzenli tedavi ve doğru yaşam alışkanlıkları ile kontrol altına alınabilir. Tedavi süreci kişiye özel planlanır ve genellikle ilaç kullanımını, tetikleyicilerden uzak durmayı ve düzenli doktor kontrollerini içerir. Özellikle astım ilaçları, hastalığın yönetiminde en temel unsurdur. Doktorun önerdiği fısfıs ya da spreyler bronşların genişlemesini sağlayarak nefes almayı kolaylaştırır.

 

İleri düzey vakalarda veya çocuklarda, ilaçların buhar şeklinde alınmasını sağlayan astım hava makinesi (nebülizatör) kullanılabilir. Ayrıca uzun vadeli kontrol için kortizon içeren ilaçlar da tedaviye eklenebilir. Bazı durumlarda astım hava ilacı olarak bilinen bronş genişleticiler hızlı rahatlama sağlar ve özellikle atak sırasında önemlidir.

Astım Hastaları Nelere Dikkat Etmeli?

Astım hastalarının yaşam kalitesini yükseltmesi ve atakları en aza indirmesi için günlük hayatlarında bazı noktalara özen göstermesi gerekir. En önemli adım, doktorun önerdiği tedaviye düzenli şekilde uymaktır. İlaçların aksatılmadan kullanılması ve özellikle astım fısfısı ya da astım hava ilacının gerektiğinde doğru dozda uygulanması hastalığın kontrol altında tutulmasında kritik rol oynar.
 
Bunun yanı sıra astımı tetikleyen faktörlerden uzak durmak da oldukça önemlidir. Sigara dumanı hem içen hem de maruz kalan kişiler için ciddi bir risk oluşturur, bu nedenle evde sigara içilmemeli ve ortamın havası temiz tutulmalıdır.
 
Polen mevsiminde dışarı çıkarken alınacak basit önlemler, örneğin maske takmak ya da gözlük kullanmak, astım belirtilerinin şiddetlenmesini engelleyebilir. Ev ortamında ise düzenli temizlik yapmak, tozları en aza indirmek ve evi sık sık havalandırmak solunum yollarını rahatlatır.

Sık Sorulan Sorular

Astım öksürüğe ne iyi gelir?

Astıma bağlı öksürüğün hafiflemesi için öncelikle doktorun verdiği ilaçların düzenli kullanılması gerekir. Özellikle astım fısfısı veya astım hava ilacı öksürüğü kontrol altına almada etkilidir. Bunun yanında bol sıvı tüketmek, sigara dumanı ve alerjenlerden uzak durmak, ortam havasını nemlendirmek de öksürüğü hafifletmeye yardımcı olur.

Astım askerliğe engel mi?

 

Astımın askerliğe engel olup olmaması hastalığın derecesine bağlıdır. Hafif astım vakalarında askerlik yapılabilirken orta ve ağır astım hastalarında askerlikten muafiyet verilebilir. Özellikle sürekli ilaç kullanmayı gerektiren ve sık ataklarla seyreden astım durumları askerliğe engel kabul edilebilir. Kesin karar için askerlik şubesine bağlı resmi sağlık kurumlarında yapılan muayene sonuçları dikkate alınır.

Alerjik astım balgam yapar mı?

Alerjik astımda öksürük genellikle kuru ve inatçı olsa da bazı hastalarda balgam eşlik edebilir. Özellikle astım bronşit benzeri seyreden durumlarda balgamlı öksürük daha sık görülür. Balgamın artışı genellikle solunum yollarındaki iltihaplanma ve mukus üretiminin artmasından kaynaklanır. Eğer balgam sarı veya yeşil renkteyse bu durum enfeksiyon belirtisi olabilir ve mutlaka doktora başvurulmalıdır.